Να γιατί ντρεπόμαστε να μιλήσουμε για κλεμμένες αρχαιότητες.

Ευτυχώς που υπάρχουν και οι αρχαιοκάπηλοι.
Καλύτερα στους αρχαιοκάπηλους παρά κάτω από επαύλεις …
Συχωρέστε με αν υπεραπλουστεύω αλλά ο Τούρκος πασάς της Κύπρου, το 1862-76 έδειξε λιγότερη αδιαφορία για τις αρχαιότητες παρά οι σύγχρονοι «Κύπριοι».

• 
  Τα τεράστιο ασβεστολιθικό αγγείο του 6ου αι. π.Χ. βρίσκεται ευτυχώς από το 1862 στο Μουσείο του Λούβρου και όχι πάνω στον λόφο, στο ναό της Αφροδίτης, δίπλα από το σπασμένο. Μια απομίμηση του αγγείου στον παραλιακό δρόμο νομίζω μας είναι αρκετή.[1]

• Οι νεκροπόλεις ευτυχώς λεηλατήθηκαν από το 1873 μέχρι το 1876, από τον Luigi Palma di Cesnola.[2] Έσκαψε εκατοντάδες τάφους και τα ευρεθέντα μεταφέρθηκαν στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Ανάμεσα σε αυτά και μια σκαλιστή σαρκοφάγος του 5ου π.Χ. αιώνα .

• Το 1873 βρέθηκε και ο Κολοσσός της Αμαθούντας, της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής εποχής του Σεπτίμιου Σεβήρου, που μεταφέρθηκε στο μουσείο της Κωνσταντινούπολης.[3]
  

• Στην Ανατολική κυρίως νεκρόπολη, εκεί που κτίστηκαν πρόσφατα οι Επαύλεις του Γαλαταριώτη,[4] εκεί που λίγοι τυχεροί τάφοι από τις εκτενείς νεκροπόλεις, διατηρήθηκαν για ανθώνες, ασχολήθηκε το Βρετανικό μουσείο το 1893 και οικειοποιήθηκε τα ευρήματα.[5] Μεταξύ των οποίων η ασημένια κούπα, φοινικο-κυπριακής τέχνης του 7ου αιώνα π.Χ. .

Στον κύριο αρχαιολογικό χώρο και στην δυτική νεκρόπολη έγιναν μεθοδικές ανασκαφικές έρευνες το 1930 από σουηδική αρχαιολογική αποστολή. Παρόλο που οι περισσότεροι τάφοι στη δυτική νεκρόπολη είχαν συληθεί στο παρελθόν, αποκάλυψαν και αρκετούς άθικτους. Ένας από τους συλημένους μνημειακούς τάφους σώζεται μπροστά από τη δυτική πλευρά της αυλής του « Amathus Beach Hotel».

Το 1975 το τμήμα αρχαιοτήτων άρχισε τη συστηματική ανασκαφική έρευνα στην πόλη της Αμαθούντας και ιδιαίτερα στην Κάτω Πόλη.[6] Η επέκταση των ανασκαφών την ανατολική νεκρόπολη έφερε στο φώς βασιλική των Πρωτοχριστιανικών χρόνων, που τώρα τα ψηφιδωτά της δάπεδα είναι χορταριασμένα και ενώ πέρασαν πάνω από 20 χρόνια δεν είναι προσβάσημα για το κοινό.

To 1980-83, το τμήμα αρχαιοτήτων πραγματοποιεί σταδιακά , αναγκαστικά ανασκαφές επειδή βρέθηκαν τάφοι, στη διάρκεια ανέγερσης ξενοδοχείων ή τουριστικών διαμερισμάτων (όπως το Trans Hotel, συγκροτήματος διαμερισμάτων White Arches, Αδώνια, Αβενίτα και ξενοδοχείο Λεμόνια).
Το 1981, μπροστά στην αυλή του συγκροτήματος διαμερισμάτων White Arches εκτός από το μεγάλο τάφο αποκαλύφθηκαν από τον αρχαιολόγο Δ. Χρίστου οικοδόμημα λατρευτικού χαρακτήρα (περίβολος με ομοίωμα ναΐσκου και πυρά) για τη δυτική νεκρόπολη. Έχει συντηρηθεί και προστατευθεί από το τμήμα αρχαιοτήτων.

Πρόσφατα ανευρέθηκε βωμός κοντά στην ανατολική νεκρόπολη από τους εκσκαφείς του Λανίτη. Την επόμενη μέρα οι μπουλντόζες το κατεδάφισαν. Χωρίς καμία δημοσιότητα. Ποίος ήταν ο λειτουργός του αρχαιολογικού τμήματος που έκρινε ότι αυτό το υλικό στοιχείο πολιτισμού 2 000 χρόνων, δεν ήταν άξιο να διατηρηθεί έστω στον ιδιωτικό κήπο κάποιου που θα αγόραζε την έπαυλη;


Παράδοση 3 000 χρόνων χάνεται για πάντα για/και κάτω από τις νέες οικοδομές…Φυσικά στο μέλλον, μπορεί κάποιος να θέλει να κατεδαφίσει την παλιά έπαυλη και να κτίσει υπόγεια. Ίσως τότε το αρχαιολογικό τμήμα να πάει ξανά να εποπτεύσει. Αν και το δυτικό μέρος της Αμαθούντας έχει ήδη κτιστεί από παλιά, το ανατολικό πρόσφατα και με σκανδαλώδη τρόπο έγινε οικιστική ζώνη. Πριν από την άδεια οικοδομής αυτών των οικοδομικών συγκροτημάτων, δεν έπρεπε να προηγείται αρχαιολογική μελέτη;
Πόσο υποκριτές είμαστε. Τι σημαίνει αρχαιολογική εποπτεία; Πού είναι η επιστημονική έρευνα;


Δε θα φτύσω στους τάφους σας γιατί είναι και δικοί μου.


Τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα των δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων και τα ταφικά μνημεία του αρχαίου κυπριακού βασιλείου, καλύπτουν μια έκταση μεγαλύτερη των πέντε τετραγωνικών χιλιομέτρων.[7]Ωστόσο με δυσκολία τα υλικά ίχνη που αντιστάθηκαν σε όλους αυτούς προβάλλουν τον πολιτισμό που φέρουν.

[1] Το αγγείο πουλήθηκε από τον τότε Τούρκο πασά της Κύπρου στη Γαλλική Κυβέρνηση.
[2] Με την συγκατάθεση του Τούρκου πασά της Κύπρου.
[3] Υδρία, Ελληνική και Παγκόσμια, «Αμαθούς»τόμος 6, Εταιρεία Ελληνικών Εκδόσεων Α.Ε., Αθήνα,1978
[4] με αρχιτεκτονική υπογραφή του γραφείου του Πέυκιου Γεωργιάδη, τότε υπουργού πολιτισμού
[5] Χρίστου Δ., «Αμαθούς ,Ο αρχαιολογικός Χώρος », Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, Φιλόκυπρος, τόμος δεύτερος, Λευκωσία, 1985.
[6] Κάτω από τη διεύθυνση του εφόρου του Κυπριακού μουσείου Μιχαήλ Λουλλουπή.
[7] Χρίστου Δ., «Αμαθούς ,Ο αρχαιολογικός Χώρος », Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, Φιλόκυπρος, τόμος δεύτερος, Λευκωσία, 1985.